عبد الحي حبيبى

628

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

در سنه 153 ه 770 م منصور خليفه عباسى امرى را صادر نمود ، كه رجال دربار و كارداران خلافت ، كلاههاى دراز با دستار كوچك بپوشند و شمشير را بكمر آويزند ، و رنگ لباس بايد سياه باشد ، و هر كسى كه بدربار آيد ، حتما چپن سياهى را بالاى ديگر البسه بپوشند ، و بر كرتهء خويش اين آيت نويسند : فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ « 1 » . منصور به تمام ممالك عباسى ( و از انجمله خراسان ) فرمان داده بود كه چنين لباس بپوشند « 2 » اعرابيكه بخراسان آمده بودند ، و با خراسانيان در تبديل خلافت از خاندان اموى به خاندان عباسى همدستى داشتند ، ازينجا رسوم و فرهنگ و مبانى كلتورى خراسانى را بدربار عباسيان انتقال دادند ، و مخصوصا هنگاميكه مامون خليفه از خراسان و مرو بر بغداد دست يافت ، رجال خراسانى با او بدربار بغداد رفتند ، و تمام مبانى فرهنگى خود را به آنجا بردند . اعراب اين مبانى فرهنگى را در لباس و تمدن نيك تقليد كردند ، و قباها و تنبانها و طيلسانها و موزه‌ها و جورابها پوشيدند « 3 » ، كه اين لباس‌هاى مشترك مردم خراسان و عربهاى مملكت عباسى بود ، و چون در مركز خلافت لباس فقهاء و علماء دستار سياه و زيرپوش و طيلسان سياه بود ، و نخستين بار قاضى عصر هارون الرشيد امام ابو يوسف اين لباس را رواج داده بود « 4 » ، و همچنين قاضيان كلاههاى دراز و طيلسانهاى نازك مىپوشيدند ، بنابرين توان گفت كه لباسهاى دانشمندان اسلامى خراسان كه جزو مملكت عباسى بود نيز چنين بود . در دورهء عباسى لباس عادى طبقهء بلند ، تنبان فراخ و پيراهن و كرته و بالاپوش و قبا و كلاه و جورابهاى ابريشمين و پشمين و پوستين بود ، كه آن را موزج ميگفتند ، و عامهء مردم بالاى لباس ، قمربندى را هم مىبستند ، و سپاهيان گاهى دو پيزار را يكى بر ديگر

--> ( 1 ) - قرآن ، البقره 137 ( 2 ) - جرحى زيدان در تاريخ تمدن اسلامى 5 / 82 بحوالت الاغانى و ابن اثير و عقد الفريد . ( 3 ) - تاريخ تمدن اسلامى 5 / 83 ( 4 ) - همين كتاب بحوالت ابن خلكان 2 / 303